Ragazze, hi! Als vrouw op eigen benen staan, dat is in Nederland helemaal niet zo vanzelfsprekend. Shocking, maar waar: bijna 40% van alle Nederlandse dames verdiende in 2018 niet genoeg geld om voor zichzelf te kunnen zorgen. Toch is in Nederland veel veranderd sinds de jaren vijftig. In die tijd was het recht van de vrouw het aanrecht. Die tijden zijn voorbij. Maar hoeveel is er nou daadwerkelijk veranderd? In dit artikel had ik het al eerder over de financiële onafhankelijkheid van Nederlandse vrouwen in 2017 en 2018. Maar hoe staan we er eigenlijk voor anno 2020?

Financiële onafhankelijkheid, wat is dat eigenlijk?

Definitie: Iemand is financieel onafhankelijk als zij tenminste 100 procent van het minimumloon verdient. Je ziet ook vaak het begrip ‘economische zelfstandigheid’ langskomen. Om economisch zelfstandig te zijn, moet jouw individuele netto-inkomen uit arbeid of eigen onderneming op of boven de drempelwaarde liggen van de beleidsnorm voor het individuele inkomensminimum (€960 per maand). Bron: CBS definitie Economisch zelfstandig

De laatste stand betreft de financiële onafhankelijkheid van vrouwen in Nederland, was te lezen in een rapport van het Centraal Planbureau (CPB) uit september 2019. Recentere informatie is helaas (nog) niet bekend voor 2020. In dat rapport stonden onder andere de volgende conclusies:

  • De afgelopen decennia is de arbeidsparticipatie van vrouwen sterk toegenomen. Dit is volgens het rapport onder andere het gevolg van de stijging van het opleidingsniveau, het feit dat vrouwen op latere leeftijd kinderen krijgen en de verandering in cultuur en sociale normen. Girlpower!
  • Ouderschap is een van de oorzaken dat er inkomensverschillen tussen mannen en vrouwen blijven bestaan. Het gemiddelde inkomen van vrouwen daalt sterk na de geboorte van het eerste kind, terwijl er slechts een zeer beperkt effect is op het inkomen van mannen. Bovengenoemd rapport meldt dat de vrouw acht jaar na de geboorte van haar eerste kind bijna 40 procent minder verdient dan een man omdat zij nog steeds parttime werkt. Autsj! Hier lijken we maar niet vanaf te kunnen komen…

Goed nieuws?

Goed, laten we beginnen met het goede nieuws: er zijn steeds meer vrouwen aan het werk! En daarmee is ook de financiële onafhankelijkheid van vrouwen gestegen (naar 62,3% van alle vrouwen in 2018). Het verschil tussen mannen en vrouwen wordt daarmee steeds kleiner. Wel zijn er grote verschillen tussen vrouwen onderling; vrouwen met een lager opleidingsniveau of met een niet-westerse migratieachtergrond delven hierbij helaas het onderspit.

Op de beurs komen er gelukkig steeds meer vrouwen bij. Geld is een complex en gelaagd abstract ding, dat in zoveel aspecten van ons leven een rol speelt. Het versterken van onze financiële positie als vrouw is daarom moeilijk, maar wel heel belangrijk. Voor sommigen van ons is kunnen sparen en beleggen een luxe die weggelegd is voor de bij voorbaat al rijkeren in de samenleving, of wordt het gezien als een veel te gecompliceerde bezigheid waar we nog helemaal niet klaar voor zijn. Een mannenzaak. Vrouwen kunnen dat niet. Vooral dat laatste was voor mij een reden om met Fire For Women te beginnen. Ik begon me zelf in deze thema’s te verdiepen, maar vond alleen maar input van – no offense – blanke, grijze, oudere mannen in pak. Bovendien spraken ze in een taal die me totaal niet aansprak. Niemand met wie ik me kon identificeren. Omdat het heel belangrijk voor me is dat vrouwen zich meer thuis gaan voelen in financiële thema’s én dat kunnen doen op een manier die bij hen past, besloot ik daar wat voor te bedenken.

Meer kansen, nog steeds scheve verhoudingen

Op dit moment hebben vrouwen meer toegang tot geld en rijkdom dan ooit tevoren, gezien het feit dat we meer kansen hebben op de werkplek en in de economie dan vrouwen vóór hen. We spelen een prominentere rol bij het opbouwen van welvaart – en onze economische invloed neemt daarom geleidelijk toe.

En toch, grote levensveranderingen zoals het krijgen van kinderen, een huis kopen of een scheiding hebben doorgaans nog steeds meer financiële gevolgen voor vrouwen als voor mannen. Waar vrouwen bijvoorbeeld vanaf de geboorte van hun eerste kind vaak minder uren (betaald) gaan werken, doen mannen dit doorgaans niet. Zo’n 28 procent van de vrouwen gaat minder werken en 10 procent stopt helemaal met werken. Slechts 8 procent van de mannen stopt na de geboorte met werken of ging minder werken. Jongere generaties schroeven het aantal gewerkte uren minder terug dan voorgaande generaties. Moeilijk om hier wat van te vinden, want het blijft een heel persoonlijke keuze. Toch is het ook bij deze keuze belangrijk om in het achterhoofd te houden wat de lange termijn gevolgen zijn en wat het doet met je financiële onafhankelijkheid.

Deeltijdwerk-land

Nederland is by far het ‘deeltijdwerk’-land van de EU. Er wordt nergens zoveel parttime gewerkt als hier. En dan met name door vrouwen. Sinds de crisis valt op dat vrouwen steeds vaker – zij het nog steeds parttime – grotere parttime jobs op zich nemen. Volgens de emancipatiemonitor van het CPB uit 2018, is de gemiddelde arbeidsduur van de vrouw tussen 2015 en 2017 met een uur toegenomen tot gemiddeld 28 uur per week. Yay! Ik denk dat dat een goede ontwikkeling is. Nederlandse vrouwen vinden het even belangrijk als mannen om betaald werk te hebben. Maar vrouwen zijn minder bereid of in staat om dat voltijds te doen. 7 op de 10 werkende vrouwen hebben een vaste arbeidsrelatie.

Kijktip: Journalist Liesbeth Staats heeft recent een documentaireserie gemaakt genaamd “Waarom werken vrouwen niet?” over precies dit thema. De eerste aflevering was op donderdag 12 november en ging over de ambitie van Nederlandse vrouwen met hierin onder andere interviews met Sander Schimmelpenninck en minister Sigrid Kaag. De hele serie is te zien op NPO Start.

Anno 2020 is er nog steeds sprake van een zogeheten loonkloof. Dat houdt in dat vrouwen gemiddeld 14% minder per uur verdienen dan mannen. WOMEN Inc. is in 2019 gestart met een nieuwe campagne om de loonkloof op de agenda van werkgevers te zetten (in de tijd van deze campagne was de loonkloof nog 15 procent).

Dames in IT

Het verschil in loon heeft, behalve de lagere arbeidsparticipatie, lange tijd te maken gehad met de aard van de beroepen die vrouwen bekleden. Gelukkig lijkt daar ook een shifting gaande te zijn. Meisjes kiezen tegenwoordig vaker voor een technische opleiding; jongens wat vaker voor de zorg. Dat is terug te zien op de arbeidsmarkt. Het aandeel vrouwen dat werkt in zorg- en welzijnberoepen, dienstverlenende beroepen en bedrijfseconomische en administratieve beroepen is iets gedaald, en hun aandeel in technische beroepen en ICT iets toegenomen. Ook het aandeel vrouwen in de top van het bedrijfsleven, de wetenschap en de rijksoverheid is gegroeid. Toch wordt er nog altijd gesproken van het ‘glazen plafond’ waar vrouwen in hogere functies mee te maken krijgen.

Er wordt met enige regelmaat over gedebatteerd of er een vrouwenquota moet komen voor de directie en besturen van grote Nederlandse bedrijven. Wat vind jij? Laat het me weten in de comments.

Wat kunnen we als vrouwen nu zelf doen om onze financiële onafhankelijkheid te vergroten?

Dat zijn een aantal dingen:

  • Waar mogelijk, meer werken = meer geld verdienen
  • Weten wat je waard bent = voorbereid de salarisonderhandelingen ingaan of besluiten gewoon te solliciteren op die ene bestuurlijke functie omdat je weet dat je het kan!
  • Op zoek gaan naar een side hustle; ben je goed in zelfgemaakte kaartjes knutselen? Bied ze aan op Etsy. Geef je graag wiskunde bijles? Bied jezelf aan als bijlesdocent. Is het je nog niet helemaal duidelijk hoe je je side hustle het beste op kunt zetten? Meld je dan aan voor het programma ‘Make More Fire’ en we helpen je je side hustle in no time op te starten.
  • Beleggen, beleggen, beleggen. Can’t stress this enough, ladies! Zorg dat je geld voor je gaat werken. Maak er meer van. Ook hier wil ik je graag bij helpen, neem gerust een kijkje bij het programma ‘Invest Your Fire’.
  • Jullie weten het; ik raad altijd aan om pas te beginnen met beleggen als je een buffer achter de hand hebt. Spaar met een aantal spaardoelen in mind, dat houdt je gemotiveerd. Kijk ook eens naar bij welke bank je nu de meeste spaarrente
  • Wees kritisch op je inkopen, kijk naar kwaliteit in plaats van kwantiteit. En zorg dat je niet koopt op basis van een FOMO-gevoel.

Gezien het feit dat er steeds meer vrouwen op het FIRE-toneel verschijnen, heb ik er het volste vertrouwen in dat er steeds meer vrouwen financieel onafhankelijk kunnen en willen worden. We can do it, ladies!

In de tussentijd blijf ik de ontwikkelingen van de vrouwelijke emancipatie en de financiële onafhankelijkheid van vrouwen uiteraard op de voet volgen en ik houd jullie met alle liefde op de hoogte. To be continued.